ابن الأثير ( مترجم : خليلى / حالت )
61
الكامل في التاريخ ( تاريخ كامل ) ( فارسي )
شيرين و لطائف دلنشين مىگفت . خدا بيامرزدش . از نيكان جهان بود . سلطان محمد به حله نرفت و به بغداد برگشت . آنگاه به بطيحه پيام فرستاد و همسر صدقه را امان داد و امر كرد كه به بغداد برود . او نيز به سوى بغداد روان شد . سلطان محمد پسر او ، دبيس ، را آزاد كرد و چند تن از اميران را دستور داد كه همراهش بروند و از مادرش استقبال كنند . وقتى پسر بديدار مادر خود نائل شد هر دو سخت به گريه افتادند . هنگامى كه مادرش به بغداد رسيد ، سلطان او را به حضور خود خواند و از كشته شدن شوهرش پوزش خواست و گفت : دلم مىخواست او را پيش من بياورند تا با او بقدرى نيكى و احسان كنم كه مردم متعجب شوند . اما قضا و قدر در اين امر پيشى گرفت و به من غلبه كرد . سلطان محمد ، آنگاه پسر او دبيس را به قيد قسم متعهد ساخت كه در صدد سركشى و فساد بر نيايد . بيان درگذشت تميم ابن المعز فرمانرواى افريقيه و حكمرانى پسرش يحيى درين سال - يعنى سال 501 هجرى - در ماه رجب ، تميم بن معز بن باديس ، فرمانرواى افريقيه [ ( 1 ) ] درگذشت .
--> [ ( 1 ) ] - افريقيه : حمد إله مستوفى آرد : از اقليم دويم و سيم است . مملكتى طويل و عريض است و بلاد مشهورش طرابلس و مهديه و تونس و تاهرت و سجلماسه و دار الملكش قرطاجنه بوده است . و از غايت خوشى شهرش به بهشت نسبت داشته و بارويش از سنگ مرمر بوده است . ( نزهة القلوب ) افريقيه : حدود و وسعت افريقيه در نزد جغرافيدانان عرب محل اختلاف است برخى از آنان فقط منحصر به خطه تونس و جهة غربى طرابلس غرب و جهة شرقى جزائر نموده مركزش را قيروان ميدانستند و در نهايت از سوى شرق تا طرابلس غرب و از جانب مغرب تا شهر قسطنطنيه تمديد كردند و برخى از آنها از برقه يعنى از حدود غربى مصر تا شهر طنجه يعنى تا اقيانوس اطلس توسعه دادند . افكار دسته اول به حقيقت نزديكتر مينمايد - قاموس الاعلام تركى ( از لغتنامه دهخدا )